TEK KİŞİLİK KARNAVAL

TÜRK SİNEMASININ YÜZ YILLIK SERÜVENİNE EMEK VERMİŞ ÜNLÜ SANAT YÖNETMENLERİ

Dilan Salkaya

@leblebikola

BU YAZIYI PAYLAŞ

   Duygu Sağıroğlu'nun deyişiyle daha çok bilenin değil, doğru kararı verenin yönetmen olduğu bir dünyada, herkes sinema yapmaya soyunuyor. Gelin görün ki kimileri adını sinema tarihine kazırken kimileri unutulup gidiyor, kimileriyse hak ettiği değeri göremeden bu dünyadan göçüyor. Sinemayı sanat kılan mimarları anacağım Temmuz ve Ağustos ayında. Üç boyutlu resim yapanları: sanat yönetmenlerini. Bir yönetmen kadar duyulmuyor çoğunun adı ancak onlar olmadan adını unutamadığımız o filmleri ve dizileri, başa sararak izlemekten sıkılmadığımız meşhur sahneleri, Bitmeyen Yol'u, Asiye Nasıl Kurtulur'u, Süt Kardeşler'i, Eşkıya'yı, Süt, Yumurta ve Bal'ı, Gönül Yarası'nı, Neredesin Firuze'yi, Yozgat Blues'u, Kosmos'u hayata geçirmek mümkün de olmuyor.  


DUYGU SAĞIROĞLU

    "Sinema yahut sanat, içindeki çığlıkla yapılır. Sinema basit bir çığlıktır."

    Dramatik yapıyı ilişki, çelişki ve vazgeçilmezlik üzerine oturtan Duygu Sağıroğlu, 1932 senesinde Trabzon'da dünyaya gelip ardından İstanbul'a açılan bir kahraman kimilerine göre. Kimileri içinse "en sevilen hoca".  Galatasaray Lisesi'nin ardından İstanbul Teknik Üniversitesi'nde mimarlık okuyan Sağıroğlu, Atıf Yılmaz'ın Karacaoğlan'ın Kara Sevdası filminde asistan olarak görev alarak sinemaya ilk adımını attı, sene 1959. Bu başlangıcın ardından birçok filmde asistanlık ve yönetmen yardımcılığı yapan Sağıroğlu, ardından senaristlik, yönetmenlik, sanat yönetmenliği, dekor tasarımcılığı da yapmaya başlayarak kendi sinemasını var etti.

    Geniş filmografisiyle herkesin hocası olan Duygu Sağıroğlu, yalnızca sinema alanında aktif olmakla kalmadı, Tiyatrocular Derneği ve Cep Tiyatrosu'nun da kurucuları arasına katıldı. İnsanın içinde şelale gibi çağlayan, lav gibi akan bir çığlığın sesi oldu. Adından ilk defa söz ettirmesi 1965 yılında çektiği Bitmeyen Yol filmiyle gerçekleşti. 1960’lı yıllarda Metin Erksan, Lütfi Akad, Ertem Göreç ile birlikte Toplumcu Gerçekçilik akımının etkisinde film çeken Duygu Sağıroğlu, sanatın başkaları için yapıldığına dair inancını hiç yitirmedi. Onun, çığlık olarak tanımladığı sinema, ancak başkalarının yanan eli için atılan bir çığlık olabilirdi. Egodan, bencillikte arınmış, toplumcul ve evrensel, tüm insanların duyabileceği bir çığlık...

    Eleştirmenler tarafından günün modasına uyum sağlamaya çalışmakla eleştirildiği dönemlerde Kırık Çanaklar, Ölüm Perdesi, Mahallenin Sevgilisi, Keşanlı Ali Destanı gibi birçok filmde dekor tasarımı ve sanat asistanlığı yaptı. İyi niyetli bakışıyla toprağını, toprağının kavgasını seven ve bu memleketi bugüne kadar baş tacı eden Sağıroğlu, öldükten sonra bile hâlâ sesi çıkıyorsa bu sevgiyi bağıracağını söyler. Sinema, aslında o kadar da basit bir çığlık değildir. Sağıroğlu çığlık atmayı çok sevdiği için ona bu kadar basit gelmiştir.

YÖNETMENLİK YAPTIĞI FİLMLER
1976 – Korkusuz Cengaver, 1975 – İnsan Avcısı, 1974 – Önce Vatan, 1973 – Yanaşma, 1972 – Namus, 1972 – Leyla İle Mecnun, 1971 – Satın Alınan Koca, 1970 – Meçhul Kadın, 1969 – Vatan Ve Namık Kemal, 1967 – Yanık Kalpler, 1967 – Ya Sev Ya Öldür, 1967 – Sonu Olmayan Yol, 1967 – Seni Affedemem, 1967 – Kuduz Recep (Aslan Arkadaşım), 1967 – Her Zaman Kalbimdesin, 1966 – Nuh’un Gemisi, 1966 – Kanlı Mezar, 1965 – Ben Öldükçe Yaşarım, 1965 – Bitmeyen Yol

SENARYOSUNU YAZDIĞI FİLMLER 
1976 – Korkusuz Cengaver, 1975 – İnsan Avcısı, 1975 – Kılıç Aslan, 1975 – Ağrı Dağı Efsanesi, 1974 – Önce Vatan, 1974 – Battal Gazi’nin Oğlu, 1973 – Yanaşma, 1973 – Toprak Ana, 1973 – Kara Orkun, 1973 – Gönülden Yaralılar, 1973 – Battal Gazi Geliyor, 1972 – Namus, 1972 – Murat İle Nazlı, 1972 – Leyla İle Mecnun, 1972 – Battal Gazi’nin İntikamı, 1971 – Üç Arkadaş, 1971 – Satın Alınan Koca, 1970 – Şoför Nebahat, 1970 – Meçhul Kadın, 1969 – İnsanlar Yaşadıkça, 1969 – Ölmüş Bir Kadının Mektupları, 1969 – Vatan Ve Namık Kemal, 1969 – Büyük Yemin, 1969 – Boş Beşik, 1968 – Vuruldum Bir Kıza, 1967 – Yanık Kalpler, 1967 – Ya Sev Ya Öldür, 1967 – Seni Affedemem, 1967 – Kuduz Recep (Aslan Arkadaşım), 1966 – Nuh’un Gemisi, 1965 – Ben Öldükçe Yaşarım, 1965 – Bitmeyen Yol.

ÖDÜLLERİ
Lions Tiyatro Ödülleri Yılın en iyi sahne tasarımı ödülü Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 2009, Tiyatro Dergisi Ödülleri Yılın en iyi sahne tasarımı ödülü Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 2009, Afife Tiyatro Ödülleri Yılın en iyi sahne tasarımı ödülü Maskeliler - İstanbul Şehir Tiyatrosu - 2009, Dokuz Eylül Üniversitesi "Muhsin Ertuğrul Emek Ödülü" - Tüm Çalışmaları - 2000, Afife Tiyatro Ödülleri Yılın en iyi sahne tasarımı ödülü Simyacı - Dostlar Tiyatrosu - 1998

 

MUSTAFA ZİYA ÜLKENCİLER

    "Piyasada çok yetenekli insan var. Mesela adamın eline taşı verirsiniz adam onu kuş hâline getirir; iki dakika sonra o aslana dönüşür. Şimdi bu değil sanat yönetmenliği. Sanat yönetmenliği kuşun olup olmadığı, oraya gerekip gerekmediği ya da oraya başka bir şeyin konulup konulmadığı; o yapının oraya uygun olup olmadığını tasarlamak."

    1947 yılında Antalya'da doğan Mustafa Ziya Ülkenciler, 1976'da tanıtım fotoğrafçılığına başlamış, çeşitli resim sergileri düzenlemiş, 1986'da Erden Kıral'ın Dilan filmi ile sinema sektörüne giriş yapmıştı. Film çalışmalarını sürdürürken bazı gazete ve dergilerde foto-röportajlar gerçekleştirmiş, Dünya Sineması, Artisan Sanat Galerisi, Taksim Sanat Galerisi gibi farklı şehir ve mekânlarda resim, fotoğraf sergileri düzenlemişti. Sanat yönetmenliğine, Sinan Çetin'in Dublör filmi ile başlayan Ülkenciler, filmin yurt dışına kaçırılması sebebiyle yaptığı işi görememiş olsa da umudunu ve inancını yitirmeyip hâlâ devam etmekte olduğu sanat yönetmenliği kariyerine yeni imzalar eklemeyi sürdürmüştü.

    Tunç Okan'ın Fikrimin İnce Gülü (1987) filminde çalışan, Atıf Yılmaz'ın setlerinde bir dönem set fotoğrafçılığı yapan Ülkenciler, işinin ehli, birçok sanat disiplininden beslenen bir sanat yönetmeni olmuştu. Kendi çalıştığı filmlerin galasına gitmekten korkan, ödül almaktan çekinen, filmleri seyrederken keyfini çıkarmak yerine hata var mı yok mu diye her planı kontrol eden, mütevazı bir sanat yönetmeniydi o. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-Tv Bölümü'nde ve Mimar Sinan Üniversitesi İç Mimarlık Yüksek Lisans Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak çalışmayı sürdüren Mustafa Ziya Ülkenciler'in, 2014 Van Film Festivali'nde, 46. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde, 3. Uluslararası Bursa İpek Yolu Film Festivali'nde de jüri üyeliği bulunuyor.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLM VE DİZİLERDEN BAZILARI

Diriliş (TRT Hazırlık- 2014), Birleşen Gönüller (Hasan Kıraç- 2014), Karadayı (2012), Taş Mektep (2012), Umut Üzümleri (Tunç Okan- 2011), 72. Koğuş (Murat Saraçoğlu- 2010), İstanbul İşgal Altında (Mustafa Altıoklar-2009), Ulak (Çağan Irmak- 2007), Mavi Gözlü Dev (Biket İlhan-2006), Eve Giden Yol (Semir Aslanyürek-2006), Gılgamısh (2005) , Aşkın Zamanı (Ali Özgentürk-2004), Aziz (Ömer Kavur-TRT-2004), Avrupa Yakası(2003), Esir Şehrin İnsanları (Cafer Özgül-TRT-2003), O Da Beni Seviyor (Barış Pirhasan-2001), Büyük Adam Küçük, Aşk (Handan İpekçi-2000), Hemşo (Ömer Uğur-2000), Komser Şekspir (Sinan Çetin-2000), Asansör (Mustafa Altıoklar-1999), Eşkıya (Yavuz Turgul-1996), Hamam (Ferzan Özpetek-1996), Ölümsüz Karanfiller (Mesut Uçakan-1995), Bize Nasıl Kıydınız (Metin Çamurcu-1994), Gölge Oyunu (Yavuz Turgul-1993), Taşların Sırrı (Yusuf Kurçenli), Seni Seviyorum Rosa (Işıl Özgentürk), Bekle Dedim Gölgeye (Atıf Yılmaz), Berdel (Atıf Yılmaz), Aşk Filmlerinin Unutulmaz Yönetmeni (Yavuz Turgul), Melodram (İrfan Tüzüm), Üçüncü Göz (Orhan Oğuz), Fikrimin İnce Gülü (Tunç Okan-1987)

ÖDÜLLERİ

  1. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali Emek Ödülü (2012), 40. Altın Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü-Abdülhamit Düşerken (2002), 15. Ankara Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü-Abdülhamit Düşerken, 12. Ankara Film Festivali En İyi sanat Yönetmeni Ödülü - Salkım Hanım'ın Taneleri (1998), 36. Antalya Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü - Harem Suare (1998), 35. Altın Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü - Ağır Roman (1998)

 

NAZ ERAYDA

    1961, İstanbul doğumlu olan Naz Erayda, 1985'ten bu yana dekor ve kostüm tasarımcısı, sanat ve tiyatro yönetmeni olarak çalışmakta. Mimar Sinan Üniversitesi Sahne ve Görüntü Sanatları  Bölümü'nde deneysel tasarım dersi veren, Tarlabaşı'nda kurduğu "Kumpanya", 2006 yılında kapanıncaya dek çalışmalarını sürdüren, birçok üniversitede atölye çalışmaları yapan, seminerler ve dersler veren Naz Erayda, sinema ve tiyatroya önemli katkıları olan bir sanatçı.

    Semih Kaplanoğlu'nun Yusuf üçlemesi Yumurta (2006), Süt (2007), Bal (2009) filmlerinde sanat yönetmenliği yapan,  Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (2005), Neredesin Firuze (2003), 11'e 10 Kala (2008) gibi önemli filmlerde kostüm tasarımcısı olarak görev alan Erayda; Müşfik Kenter, Genco Erkal, Gülriz Sururi, Ahmet Leventoğlu, Işıl Kasapoğlu gibi aynı zamanda oyuncu olan yönetmenlerin oyunları için dekor-kostüm tasarımı da yapmıştı.

    "Lars von Trier’in Dogville (2003)’ini seyrettiğimde bir süre yerimden kıpırdayamadım. Sinema ve tiyatro gibi iki ayrı disiplinin bu kadar farklı ve güçlü bir dille iç içe ifade edilmiş olması beni çok etkiledi. Sanırım yeni bir şey söyleyebilmek, herkesin kullandığı anlatım araçlarını kullanarak o dili tersyüz edebilmekle, farklı algı biçimleri oluşturabilmekle mümkün."

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI ÇALIŞMALARI

Gönülçelen - Tv Dizisi, 2010-11, Bal (Semih Kaplanoğlu, 2009), Yumurta (Semih Kaplanoğlu, 2006), Süt (Semih Kaplanoğlu , 2007), Güz Sancısı (Tomris Giritlioğlu, 2008)

11'e 10 Kala (Pelin Esmer, 2008), On Kadın (Şerif Gören, 1987), Issızlığın Ortasında Sinema (İsmail Sancak, 1999), Mi Hatice (Deniz Durul Metin, 2010), Issızlığın Ortası (Okan Uysaler, 1991), Geçmiş Bahar Mimozaları (Okan Uysaler, 1988), Yol Arkadaşım - Tv Dizisi, 2008-09


ÖDÜLLERİ

  1. Ankara Uluslararası Film FestivaliEn İyi Sanat Yönetmeni - 11'e 10 Kala2009 - Pelin Esmer, 40. Siyad Türk Sineması Ödülleri, En İyi Sanat Yönetimi -Yumurta (2007) Semih Kaplanoğlu, 44. Altın Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni, En İyi Kostüm Tasarımı - Yumurta - Semih Kaplanoğlu, 39. Siyad Türk Sineması Ödülleri, En İyi Sanat Yönetimi - Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? - 17. Ankara Uluslararası Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni - Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (H. YarkınEzel Akay ile) - 2006 - Ezel Akay, 1. Altın Lale Güzel Sanatlar Ödülü En İyi Sanat Yönetmeni - Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü?, 15. Ankara Uluslararası Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni - Neredesin Firuze? (H.Yarkın ile) - 2004 - Ezel Akay, Tiyatro Eleştirmenleri, Birliği Ödülü - Kumpanya Sahnesi'nin Türk tiyatrosuna kazandırılması 1991 - 1992, Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri En İyi Dekor ve Kostüm Ödülü - Faustofeles ve Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü - Yeditepe Oyuncuları\Tiyatro Devran-1990 - 1991, Avni Dilligil Tiyatro Ödülleri En İyi Dekor Ödülü - Daktilolar ve Buruk Ezgi -Dostlar Tiyatrosu\Tiyatro Devran - 1989 - 1990


SELDA ÇİÇEK

    1972, Antakya doğumlu olan Selda Çiçek, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Edebiyat Bölümü'nü bitirdikten sonra İstanbul'a geldi ve 1997'de Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema-Tv Bölümü'ne girdi. Pek çok sinema filminde ve dizide sanat asistanlığı yaptı. Ihlamurlar AltındaYalancı YarimAnnemEzel gibi dizilerde; Sır Çocukları (2002), Bulutları Beklerken (2003), Uzak İhtimal (2008), Son Cellat (2008), Gölge (2008) filmlerinde sanat yönetmeni olarak çalışan Çiçek'in, ilk uzun metraj filmi olan İncir Çekirdeği (2008) ile senaristlik ve yönetmenlik deneyimi de bulunuyor.

    Çiçek'in deyimiyle sanat yönetmeni, "Senaryo okunduktan sonra, metindeki karaktere, olaya, zamana göre mekân tasarımını, daha doğrusu görsel tasarımı yapan kişidir."

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLM VE DİZİLER

Oyunbozan (Nesli Çölgeçen, 2001), Sarı Günler (Ravin Asaf, 2001), Sır Çocukları (Aydın Sayman, Ümit Cin Güven, 2002), Hadi Uç Bakalım (Sadullah Celen, 2002), Gönderilmemiş Mektuplar (Yusuf Kurçenli, 2003), Hayalet (Cemal Şan, 2003), Bulutları Beklerken (Yeşim Ustaoğlu, 2003), Yol Palas Cinayeti (Tunca Yönder, 2005), Ağa Kızı (Kartal Tibet, 2005), Sen Ne Dilersen (Cem Başeskioğlu, 2005), Ihlamurlar Altında (Aydın Bulut, 2005), Hacı (Şahin Gök, 2006), Ah İstanbul (Şerif Gören, Mehmet Çağatay Tosun, 2006), Yalancı Yârim (2006), Kaybolan Yıllar (2007), Fırtına (Kazım Öz, 2007), Bebeğim (Yusuf Kurçenli, 2007), Annem (Faruk Teber, 2007) Fesupanallah (Zübeyir Şaşmaz, 2007), Gölge (Mehmet Güreli, 2008), Son Cellat (Şahin Gök, 2008), Uzak İhtimal (Mahmut Fazıl Coşkun, 2008), Ezel (Uluç Bayraktar, 2008), Behzat Ç.: Bir Ankara Polisiyesi (Serdar Akar, 2012)

ÖDÜLLERİ

Sarı Günler (Ravin Asaf, 2001) - 14. Ankara Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü, Öteki Gece (Zeynep Özün Süzen, kısa film) - İkinci El Kısa Film Festivali En iyi Sanat Yönetmeni Ödülü, Feride (Selda Çiçek, kısa film, 2001) - 13. Orhan Murat Arıburnu Kısa Film Ödülleri Kısa Film Jüri Özel Ödülü, Sır Çocukları (Aydın Sayman, Ümit Cin Güven, 2002) - 39. Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü, Gölge (Mehmet Güreli,  2008) - 15. Adana Altın Koza Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü, Kutsal Bir Gün (Nesli Çölgeçen, 2013) - 50. Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü, Uzak İhtimal (Mahmut Fazıl Coşkun, 2009) - 28. Fajr Film Festivali En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü.

 

SIRMA BERKOK BRADLEY

    1962 yılında İstanbul'da doğan Bradley, Art Institue of Florida mezunu bir sanat yönetmeni. Gönül Yarası (2004), Yaşamın Kıyısında (2007), Duvara Karşı (2003), Döngel Karhanesi (2005) gibi yerli yapımların yanı sıra Armageddon (1998) ve James Bond filmlerinde de imzası var. Meslek hayatında her türlü evreden geçtiğini, çöplüklerde dekor aradığını, lapa lapa karda ağaçlara tırmanıp çaput bağladığını ama sonuçta iyi bir film çıkacaksa hiç gocunmadığını söyleyen Sırma Berkok Bradley, işine son derece âşık.

    Gönül Yarası ve Yaşamın Kıyısı'nda filmlerini filmografisinde ayrı bir yere koyan Bradley, hayatının en kötü işi olarak ise Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu'nu (2006) gösteriyor. Kutsal Bir Gün (2013) filmiyle 50. Uluslararası Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü'ne layık görülen Bradley, kariyerindeki iyi işler sayesinde Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu filmiyle hatırlanmıyor asla.

SANAT YÖNETMENLİĞİNİ YAPTIĞI DİZİ VE FİLMLER

Kim O!  (2014), Kutsal Bir Gün (2013), Ağır Roman Yeni Dünya (2012), Sen De Gitme (2011), Karakol-Herkes Adalet İster (2011), Gün Akşam Oldu (2011), Beni Unutma (2011) Av Mevsimi (2010), Masumlar (2009), Alayına İsyan (2009), Aile Reisi (2009), Doludizgin Yıllar (2008-09), Yaşamın Kıyısında (2007), Pusat (2007), Pars Narkoterör, (2007-08) Pars: Kiraz Operasyonu, (2006), Dünyayı Kurtaran Adamın Oğlu (2006), Döngel Karhanesi (2005), Gönül Yarası, (2004), Avrupa Yakası  (2004-09), Duvara Karşı, (2003), Kınalı Kar (2002) Hızma (2002), Cinlerle Periler (2001), İkinci Bahar, (1998), Kördüğüm ( 1997).

 

İLHAN ARAKON

1916 yılında Edirne'de doğan İlhan Arakon, görüntü yönetmeni, sanat yönetmeni, yönetmen, senarist ve yapımcılık yapmış, Türk Sineması'nın yüz yılına önemli katkılar sağlamış büyük isimlerden. Türk Sineması'nın ilk görüntü yönetmenlerinden biri olan İlhan Arakon, dört yüzün üzerinde filme görüntü yönetmeni olarak imza atmıştı. 1944'de profesyonel sinema hayatına başlayan Arakon, görüntü yönetmenliği, sanat yönetmenliği ve yönetmenlik yaptı. 1951’de İstanbul’un Fethi’nin görüntü yönetmenliğini yapan usta, 1953’de ilk renkli Türk belgeselini ve ilk konulu renkli Türk filmi olan Salgın’ı (1954) çekti. Türkiye’deki ilk haber ajansı olan A.D.S.’yi kurdu ve Prof. Dr. Adnan Ataman ile birlikte, ilk televizyon yayınını başlatan Teknik Üniversite Televizyonu'nun kuruluşunda çalıştı.

    1940 yılında arkadaşlarıyla birlikte Türkiye'nin ilk fotoğraf sergisini açan Arakon, Türkiye'ye ilk zoom objektif getirip kullanan kişiler arasındadır. 1974 yılında Türkiye'de ilk defa İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (İDGSA) Film Arşivi tarafından başlatılan eğitim çalışmalarına katılarak sinema kurslarında öğretmen olarak görev aldı, 1975'de İDGSA Sinema -TV Enstitüsü'nde Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1997 yılında Mimar Sinan Üniversitesi tarafından "Onursal Profesörlük" unvanına layık görüldü.

İlhan Arakon'un derdi ilklere imza atmak değildi. O işini iyi yapmak için eline geçen her fırsatı değerlendirirdi. Zamanın getirdiği yeniliklere daima uyum sağlardı. Alanındaki gelişmeleri takip edip, onları kendi bilgisiyle harmanlar ve işlerine uyarlardı. Arakon, günümüz izleyicisinin aklına pek gelmez ama o, Türk Sineması'na da dünya sinemasına da pek çok katkıda bulunmuştur. Sinema-Tv bölümünde otuz iki yıl aralıksız ders vermiş, öğrencilerine sadece vizörden bakmayı değil, hayata bakmayı öğretmiştir.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLMLER

Kalbimin Şarkısı (1956), Salgın (1954), Kızıltuğ (1952), Dinmeyen Sızı (1949)

GÖRÜNTÜ YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLMLERDEN BAZILARI

Yarın Ağlayacağım (1971), Vahşi Çiçek (1971), Severek Ayrılalım (1971), Ayşecik Bahar Çiçeği (1971), Adsız Cengaver (1970), Pusu (1957), Gün Doğarken (1955), Garipler Adası (1955), Kanlı Çiftlik (1952), Salgın (1954), Kaçak (1954),Yurda Dönüş (1952), Kızıltuğ (1952), Bir Fırtına Gecesi (1950), Çığlık (1949), Uçuruma Doğru (1949), Kezban Paris'te (1971)

 

OSMAN ÖZCAN

1971, İstanbul doğumlu Osman Özcan, Yozgat Blues (2013), Güneşi Gördüm (2009), Araf (2012), Hayatın Tuzu (2009) gibi önemli filmlere imza atmış, son on yılda yükselişe geçmiş bir isim. Sanat yönetmenliğini üstlendiğini filmlere bakılınca popülaritesi yüksek, sanatsal değeri, kült olma potansiyeli fazla olan işlerde çalıştığını söylemek mümkün. Özcan aynı zamanda Altın Portakal ve Altın Koza festivallerinde En İyi Sanat Yönetmenliği Ödülü'yle dönen bir sanat yönetmeni. Bu yıl adından çok söz ettiren filmlerden olan Neden Tarkovski Olamıyorum?'un hem sanat yönetmenliğini hem de yapımcılığını üstlenen Özcan, bundan sonrası için çok daha başarılı işlere imza atacağa benziyor.

SANAT YÖNETMENLİĞİNİ YAPTIĞI FİLMLER

Güneşi Gördüm (2009), Devrim Arabaları (2008), Maskeli Beşler: Kıbrıs (2008), Araf (2012), Gözetleme Kulesi (2012), Yozgat Blues (2013), Hayatın Tuzu (2009), 5 Maymun Çetesi (1999), Geriye Kalan (2012), Neden Tarkovski Olamıyorum? (2014)

ÖDÜLLER

Toz Ruhu, 21. Adana Altın Koza Film Şenliği, 2014, En İyi Sanat Yönetmeni, Neden Tarkovski Olamıyorum? 21. Adana Altın Koza Film Şenliği, 2014, Yılmaz Güney Ödülü ve 51. Altın Portakal Film Festivali, En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü.


GÜLSÜN KARAMUSTAFA

1946, Ankara doğumlu olan Gülsün Karamustafa, lise yıllarında yaptığı resim çalışmaları Eşref Üren, Turgut Zaim, Selva Tamkan gibi önemli isimler tarafından desteklenmiş şanslı bir isimdi. 1962'de Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ne girdi.

    Bedri Rahmi Eyüboğlu atölyesinden mezun oldu. Çeşitli boykot ve işgal eylemlerinde yer alınca altı ay hapis cezası aldı.  İç göçün sebep olduğu yıkımı ve toplumdaki değişimlerini yansıtan resimleriyle 1978'de ilk kişisel sergisini açtı. Yurt içi ve yurt dışında birçok kişisel, karma ve grup sergisi gerçekleştiren sanatçı, 2000 yılından bu yana İstanbul'un horlanan kesimleri üzerine araştırmalar yapmaya başladı.

    1984 yılında Atıf Yılmaz'ın Bir Yudum Sevgi filminde sanat yönetmenliği yaparak sinemaya girdi. Ardından Gecenin Öteki Yüzü adlı televizyon dizisinde sanat yönetmenliği yaptı. 1990’da Füruzan ile birlikte ulusal festivallerde ödül alacağı Benim Sinemalarım'ı yönetti. Sanat yönetmenliği yaptığı diğer filmler: Asılacak Kadın (1986) ve Kupa Kızı (1986)'dır.


EROL TAŞTAN

İstanbul doğumlu, Mimar Sinan Üniversitesi Sahne Sanatları mezunu olan Taştan, 2006 yılında düzenlenen 43. Antalya Film Şenliği'nde, Özer Kızıltan'ın yönetmenliğini yaptığı Takva (2006) filmiyle En İyi Sanat Yönetmeni Ödülü'ne layık görülmüştü.

FİLM VE DİZİ ÇALIŞMALARI

Yasak - Tv Dizisi, 2014; Benim Dünyam (Uğur Yücel, 2013); Her Şeye Rağmen - Tv Dizisi, 2014; Avrupa Avrupa - Tv Dizisi, 2011-12; Türkan - Tv Dizisi, 2010; Kurtlar Vadisi Gladio (Sadullah Şentürk, 2009); Canını sevdiğim İstanbul'u - Tv Dizisi, 2009; Şeytanın Pabucu (Turgut Yasalar, 2008); Güz Sancısı (Tomris giritlioğlu, 2008); Musallat (Alper Mestçi, 2007); Takva (Özer Kızıltan, 2005); Hırsız Polis- Tv Dizisi, 2005; Yabancı Damat - Tv Dizisi, 2004; Maruf (Serdar Akar, 2001); Manisa Tarzanı  (Orhan oğuz, 1994)

 

SERDAR YILMAZ SER

Gölgesizler (2008), Sis ve Gece (2007), Cenneti Beklerken (2005), Bir Avuç Deniz (2010), Pandora'nın Kutusu (2008) gibi çoğumuzun adını duyduğu filmlerin sanat yönetmeni olan Serdar Yılmaz, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü mezunu. Kısa filmler de üreten sanatçı aynı zamanda heykel bölümünde eğitim görmüş, sanat psikolojisi ve felsefesi alanlarında da doktora yapmış bir isim. Marmara Güzel Sanatlarda okurken ilk belgeselini çeken Serdar Yılmaz, En son Kızarmış Tavuk adlı filmini çekti. Sinemayla kurduğu ilişkiyi kare üzerinden yorumlayan Ser, filmini bir üçleme olarak tamamlama niyetinde.

SANAT YÖNETMENLİĞİNİ ÜSTLENDİĞİ FİLMLER

Nolya, Kısa Film, 2011; Bir Avuç Deniz, 2010; No Ofsayt, 2009; Lodos, 2009; Ada: Zombilerin Düğünü, 2009; Pandora'nın Kutusu, 2008; Gölgesizler, 2008; Ara, 2007; Cenneti Beklerken, 2005; İki Süper Film Birden, 2005; Sis ve Gece, 2007.

ÖDÜLLER

Gölgesizler (2008), 16. Adana Altın Koza Film Şenliği, En İyi Sanat Yönetmeni
Cenneti Beklerken (2005), 18. Ankara Film Festivali, En İyi Sanat Yönetmeni

 

SOHBAN KOLOĞLU

Sohban Koloğlu, Çığlık (1949) filmindeki sanat yönetmenliğiyle Yeşilçam'a girdi. İlk defa 1953 yılında Hıçkırık filminin dekorlarını hazırladı. Oyunculuk, yönetmenlik, yapımcılık da yapan Koloğlu, sanat yönetmenliği yaptığı sayısız sinema filmiyle Türk Sineması'na emek veren öncülerden. Nisan 1971'de, oyuncu Atıf Kaptan'ın evinde Türk Sinema Sanatçıları Derneği'nin tohumları atılırken Sohban Koloğlu da oradaydı. Bu dernek bir sendika değildi ama üyeler arasındaki dayanışmayı arttırarak oyuncuların sigorta, emeklilik, jübile gibi sorunlarıyla ilgili çalışmalar yapmak üzere kurulacaktı.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLMLERDEN BAZILARI

Varyemez, 1991; Madde 438, 1991; Talih Kuşu 1989; Suçlu, 1989; Sevmek ve Ölmek Zamanı, 1989; 1989; Karılar Koğuşu, 1989; Sapık Kadın, 1988; Kızım ve Ben / Gurbet Kadını, 1988; Kızımın Kanı, 1987; Hafız Yusuf Efendi, 1987; Savunma, 1986; Melek Yüzlü Cani / Nefret, 1986; Akrep, 1986; Ölüm Yolu, 1985; Tele Kızlar, 1985; Katiller De Ağlar, 1985; Kadın Bir Defa Sever, 1984; O Kadın, 1982; Leyla ile Mecnun, 1982; Kördüğüm, 1982; Bizim Kız, 1977; Kader Bağlayınca, 1976; Baş Belası, 1976; Şafakta Buluşalım, 1975; Erkekler Ağlamaz, 1974; İki Esir, 1971; Selahattin Eyyubi, 1970; Kader Bağı, 1967; Yangın Var, 1960; Yalnızlar Rıhtımı, 1959; Son Beste, 1955; Kadın Severse, 1955; Hıçkırık, 1953; Drakula İstanbul'da, 1953; Arzu ile Kamber, 1952; Lüküs Hayat, 1950; Çığlık, 1949

 

HAKAN YARKIN

İç Mimarlık mezunu olan Hakan Yarkın, özellikle Kelebeğin Rüyası (2013) ve Pek Yakında (2014) filmleriyle ne kadar yetenekli olduğunu ortaya koymuştu. Kelebeğin Rüyası, oldukça meşakkatli, titizlik gerektiren, bilhassa maden sahneleriyle ekibi zorlayan bir yapımdı. Altmış kişilik bir ana sanat ekibiyle çalışan Yarkın, ekibiyle birlikte filmin doğa sahneleri hariç %60-70’inin dekor olduğu zor bir işin üstesinden gelmişti. Filmdeki İstanbul Camialtı Tersaneleri’nde çok büyük bir alana o dönemin Zonguldak’ı, ana caddesi, ara sokakları ve iskelesi kurulmuş,  Zonguldak'tan buraya vagonlar taşınmış ve caddesinden trenlerin gelip geçtiği o kent yeniden yaratılmıştı.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI PROJELER

Pek Yakında (2014), Patron Mutlu Son İstiyor (2014), Kelebeğin Rüyası (2013), Görüş Günü Kadınları (2013) - Veda (2010), Yahşi Batı (2009), Başka Dilde Aşk (2009), Aşk Tesadüfleri Sever (2010), A.R.O.G (2008), Balıketi (2006) - Tv Filmi, Neredesin Firuze (2003)

ÖDÜLLERİ

Kelebeğin Rüyası (2014) - En İyi Sanat Yönetmeni - 46. Siyad Türk Sineması Ödülleri, Yahşi Batı (2009) - En İyi Sanat Yönetmeni - 4. Yeşilçam Ödülleri, Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü? (2005) -  En İyi Sanat Yönetmeni - 13. Altın Koza Film Şenliği

 

ÖMER ATAY

1986 yılından beri yapımcı olarak çalışan Ömer Atay mesleğini, gelişen reklam ve sinema filmi endüstrilerinde daha cesur ve yaratıcı yapımlar gerçekleştirmek üzere Reha Erdem ile birlikte on beş yıl önce kurdukları Atlantik Film’de sürdürmeye başladı. İlk sinema filmi yapımcılığı deneyimini Reha Erdem’in Kaç Para Kaç filmi ile 1999′da edinen Atay, bu tarih itibariyle Reha Erdem’in tüm filmlerinin yapımcılığını üstlendi.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLMLER

Kusursuzlar (2014), Jin (2012), Kosmos (2009), Hayat Var (2008), Beş Vakit (2006), Kaç Para Kaç (1998) - Kostüm Uygulama

ÖDÜLLERİ

Şarkı Söyleyen Kadınlar - En İyi Sanat Yönetmeni - 25. Ankara Uluslararası Film Festivali, Kusursuzlar - En İyi Sanat Yönetmeni - 25. Ankara Uluslararası Film Festivali, Kosmos - En İyi Sanat Yönetmeni - 46. Siyad Türk Sineması Ödülleri

 

HASAN NURDAN

1929 yılında İstanbul'da doğan Hasan Basri Nurdan, ortaokul mezunu olmasına rağmen yaratıcılık ve ustalığın eğitimle ilgisinin olmadığını kanıtlayan sanat yönetmenlerindendi. Hayatına onlarca Türk filmi sığdıran Hasan Nurdan, sanat yönetmenliğinin yanı sıra yapımcılık ve oyunculuk da yaparak çok yönlü birisi olmayı başarmıştı. Süt Kardeşler (1976), Hababam Sınıfı Uyanıyor (1976), Merhamet (1967), İnek Şaban (1978) gibi filmlerde yapım ekibinde yer alan; Gülen Gözler (1977)'in teknik yönetmenliğini üstlenen Nurdan, adını pek duymadığımız ama mutfak kısmında oldukça büyük işlerin altına elini sokan bir isimdi.

SANAT YÖNETMENLİĞİ YAPTIĞI FİLMLER

Cennetin Çocukları (1977), Tosun Paşa (1976), Hasip ile Nasip (1976)
Aile Şerefi (1976), Küçük Bey (1975), Hababam Taburu (1975), Bizim Aile (1975), Bak Yeşil Yeşil (1975), Atını Seven Kovboy (1974), Cilalı İbo Yetimler Meleği (1971), Urfa İstanbul (1968), Gül ve Şeker (1968), Kral Arkadaşım (1964), Rabia (1973), İnek Şaban (1978), Analar Ölmez (1976)

 

METİN DENİZ

Türkiye'de sahne-dekor tasarımının duayenlerinden olan Metin Deniz, sanat yönetmenliğinin yanında tiyatro ve sergilerdeki çalışmalarıyla tanınıyor. 2008'de düzenlenen Dali Sergisi'nde tasarım sorumluluğunu üstlenmişti. Asiye nasıl Kurtulur (1986), Dağınık Yatak (1984), Arkadaşım Şeytan (1988) gibi önemli Yeşilçam filmlerinin sanat yönetmenliğini de üstlenen Metin Deniz, Türk Sineması'na emeği geçenlerden.

SANAT YÖNETME NLİĞİ YAPTIĞI FİLMLER

Cumhuriyet (1988), Nihavend Mucize (1997), Arkadaşım Şeytan (1988), Değirmen (1986), Asiye Nasıl Kurtulur (1986), Dağınık Yatak (1984), Cemo (1972) - Dekor Tasarım, Bitmeyen Yol (1965) - Dekor Tasarım

 

 

YORUMLAR [0]