SİNEPOEM

ŞİİR KADINLAR GÜNÜ

Esma Belgin Özdemir

@ebelginozdemir

BU YAZIYI PAYLAŞ

8 MART’I KADINLAR, 21 MART’I DÜNYA ŞİİR GÜNÜ İLAN ETMİŞLER. AKLI YÜKLÜ, ŞİİR GİBİ KADINLAR VAR BİR DE… GÜNSÜZ!

 

Kendi kendime ilan etmiş bulundum… ‘Şiir Kadınlar Günü’ kutlu olsun. Perdeye yansıyan her pırıltı, kadının ışığını anımsatırken, şiir gibi kadınlar kaldı geriye…

 

Nisan Akman ne dokunaklı anlatmıştı ‘Dünden Sonra Yarından Önce’ adlı filminde, batılı bir kadının; iş kadını, çalışan kadın, annelik üçgeninde yaşadığı sorunları. Zuhal Olcay’ın oyunculuğu ve şarkısıyla unutulmazlar arasına girmesi şans değildi. Bilge Olgaç ise sinemaya uzun süre hizmet etmiş bir kadın yönetmen olarak ayrıcalıklı bir yere sahip. Kaşık Düşmanı, Gülüşan, Yavrularım, Üç Halka Yirmibeş, Kızın Adı Fatma, Açlık gibi filmlerde özellikle kırsal kesim kadınlarının sorunlarını işledi Olgaç.

 

Ayşe Şasa'nın senaryosuna imza attığı bir Atıf Yılmaz filmi Ahh Güzel İstanbul'un Ayşe'si Ayla Algan… Selvi Boylum Al Yazmalım'ın Asya’sı Türkan Şoray… Teyzem filminin Üftade'si Müjde Ar… Hafızalardan silinmeyen lirik yüzler, dirençli yaşamlar. Özellikle Üftade… Toplumun baskıcı ve ikiyüzlü ahlak kurallarından sürekli –ama- hayali olarak kaçan kadın… Üvey baba tacizi, pısırık ve sahiplenmeyen bir eş, güvensiz, sürekli eşikte süren bir yaşam… Peki farkındalık ve isyan bir kadını nasıl delirtir? Filmin sonunda ‘meğer Üftade şizofren’miş’ demek ne kadar adil?

 

Her kadın kaybolur… Aşkta, evlilikte ya da anne olduğunda. Yarınlarla ilgili hiçbir şey bilemeyecek hale gelir. Küçük bugünlere sığınır, hüznünü zenginleştirir ve tarihsel olmaktan vazgeçtiği anda şiirleşir. Kaybolur evet, ama kadın olarak kalmak ister.

Ne zaman ‘kadın’ temalı bir film seyretsem hep aynı düşünce çöreklenir içime; bir kadın için zaman sanki daha hızlı ölüyor. Ya geçmişi düşünme ve sorgulama lüksüne sahip değiller ya da düşündüklerinde akıllarını daha hızlı yitiriyorlar. Var kalmanın bedeli, hayalet olmak!

 

‘… Unutmak istemiyordum oysa.

Güzel kalan yaralar da vardır çünkü…

Limon kokulu, yağmurlu kadınlar vardır.

Hiç unutmayan kadınlar vardır… limon kokulu…

Her şeye rağmen… yağmur kalan kadınlar vardır…’

 

Yıllar sonra hatırladım ve hatırlatmak istedim, Altın Palmiye sahibi tek kadın olan Oscarlı yönetmen Jane Campion'ın The Portrait of a Lady (Bir Kadının Portresi) adlı filmini…

Başrolünü Nicole Kidman’ın oynadığı bir Henry James uyarlaması. Ailesini kaybedince çok büyük bir servetin sahibi olan İsabel Archer İngiliz talibinin evlenme teklifini reddedip, kendi arayışının izlerini takip etmek adına bir Avrupa seyahatine çıkıyor. Peşinden İngiltere’ye kadar gelen Caspar Goodwood adında bir Amerikalı’nın yakınlaşma talebini de elinin tersiyle iten İsabel bir gün Madame Serena Merle’le karşılaşınca hayatına yön vermekten gittikçe uzaklaşıyor. Merle boş durmuyor ve İsabel’e bir sanat eserleri koleksiyoneri olan Gilbert Osmond’u tanıştırıyor. Olgun yaşlarını süren, karizmatik ve gizemli Osmond için İsabel’in gönlünü çelmek çokta zor olmuyor tabi ve evleniyorlar.

 

‘Dünya kadınlara ait, yani ölüme’ diyor ya Philippe Sollers, tam bu noktada düşünmeye iten bir filmdi The Portrait of a Lady. Peki erkekler birer köpük mü? Hayır, hiç sanmıyorum. Çünkü kadınlara kolay kolay yer açmayan bir dünya var karşımızda. Ancak buradaki kadın kahramanımız, arayış, tutku ve inancını hayatının merkezine alıp, kaybolmayı reddederek, güçlü bir direnç gösteriyor, herkese ve her şeye karşı. Yinede üstüne gidebilen bir kadın, gerek toplumsal yargılar gerek ise içinden çıkılmaz girdap ve kaoslarla çoğu zaman savunmasız kalabiliyor… Bir gün tüm duvarların su aldığı, çelişkilerin süslü bir tabakta sunulduğu, naftalinli, kansız bir hiçliğe sürüklenilebilir pekala.

 

İkiyüzlü bir erkek, bir kadının hayatını tümüyle yalana çevirebilir. Bir de kadınların kara gücü… Başka dediğimiz kadınlar. Onların radarı, stratejisi, sürekli gizli hesapları, anlamsız sırları ve aslında kendilerini zerre kadar tanımamaları… Öteden beri süren bir savaş bu ve her zaman sürecek olan. Gülümsemeler, dekorlar, ışıklar, şiirler, şarkılar, sinemalar, dergiler, yemekler, ikili oyunlar, sahte kelimeler, mevzilenilen siperler, karmakarışık bir savaş…

‘Bir kadının istekleri’ bu filmde de karşımıza dikiliyor ve Jehan Barbur’un içime işleyen şarkısını anımsıyorum, Campion’un oluşturduğu görsellikte…

 

‘Gökten düşmüş yerlere dağılmışım
Büyümemiş küçük bir kadınmışım
Bazıları için uzak bir rüyaymışım
Sonunda senin gibi insanmışım…’

Ama yolum çok, yolum çok uzun
Ama yolumda küçücük sokaklar
Görebilir misin içimin rengini
Bulabilir misin zamanın dengini...

Yürüyüp geri gelsen, yamacımda dinlensen
Aklıma masal olmuş günlerimi getirsen…’


Sonrası malum; hezimetle sonuçlanan halisane niyetler, gidilemeyen yollar, hatalı kararlar, geç kalınmış bir hayat… Bir kadın aslında en çok neyi ister sorusuna tekrar dönecek olursak;  kadından başka bir şey olmak isteyeceği nasıl düşünülebilir diye sorarım sadece.

YORUMLAR [0]