OYUN VE BÜYÜ

GERÇEKTEN VAAD EDİLMİŞ BİR CENNET VAR MI? (PARADISE NOW)

Hamit Uğur

droidyan

BU YAZIYI PAYLAŞ

Müslümanların zaten kendini anlatma problemi varken Filistinli bir yönetmenin tam da batının görmek istediği şeyin filmini yaparak, üstüne bir de duyarlılık beklemesi biraz anlamsız oluyor.

Hany Abu Assad’ın 2005 tarihli ‘Paradise Now’ filmi Türk sinemaseverlerin karşısına ‘Vaad Edilen Cennet’ ismiyle çıktı. Filistinli iki intihar bombacısının hikayesini anlatan filmde, yaptıkları ‘eylem’e karşılık, ödül olmak üzere kendilerine vaad edilen cennetin anahtarı neredeymiş bir bakacağız.

Filistin’in Nablus kentinde yaşayan ve çocukluk arkadaşı olan iki genç, işgal altındaki topraklarını yeniden kazanabilmek için kendilerince bulabildikleri tek yol olan intihar saldırısını gerçekleştirmek üzere eğitilirler. Gün olur, sıra onlara gelir ve görevlerini tamamlamak için süreç başlar.

İntihar eylemcilerinin nasıl bir psikoloji içinde olduğunu biraz olsun göstermeye çalışan film, aslında çok daha karmaşık ve derin olan mevzuya mümkün olduğunca içerden bakmaya çalışıyor. Kendisiyle birlikte diğer insanları katlettikten sonra gökten iki meleğin geleceğine inanan insanları anlatmak ve anlayabilmek o kadar da kolay bir şey değil. Hany Abu Assad, belki de bunun farkında olduğu için mümkün olduğunca düz bir anlatım tercih ederek hem taraflara karşı mesafesini korumuş hem de anlatım yükünü üzerinden atarak işi kotarmayı başarmış. Çünkü böyle bir film yapmaya kalktığınızda karşılaştığınız bazı problemler vardır: Uluslararası gösterime girdiğinizde anlattığınız konuya uzak, mesafeli belki de taraf olan bir izleyici kitlesi karşısına çıkıyorsunuz. Tamamen yanlış anlaşılma riskiniz büyük. Yine de ortada bir realite olduğu için taraflar arasındaki ekonomik, askeri, kültürel uçurumları göz ardı edemiyorsunuz. Ortada öyle büyük bir zıtlık ve orantısızlık var ki en taraflı seyirci bile bunu yadsıyamaz. 
           Ancak filmin ana karakteri olan Halid ve Said'le özdeştirme yapabilmek asla mümkün olamıyor. Burada ne yönetmenin ne de senaristin bir hatası var. Sebep de çok basit; sağlıklı bir vicdanı olan hiç kimse, kendisini bir otobüse binip masum insanları havaya uçuran bir canavarın yerine koymak istemez. Aklı başında hiç bir duyarlı sanatçı da bomba yüklü bir arabayla otobüs durağındaki masum insanları katleden birini meşru göstermeye çalışmaz.  Eğer bir vahşi değilse, hiç kimse, günlük yaşam telaşındaki, senin benim gibi sıradan insanların durduk yere parçalanarak ölmesine sebep olan bir karakteri izleyerek insanlık yararına gönül titretemez. Ortada masum insanlar katledilmişken kimse bomba yüklü araçtaki katil için ağlamaz, insan fıtratı ve vicdanı böyle çalışır çünkü. Kimse "Kendisini bile öldürebildiğine göre demek ki çok kutsal bir davası varmış, demek ki haklıymış" demez. Hiçbir intihar eylemi ortada yiten bir masumiyeti, bir insanlık suçunu temizleyemez. İnsanlığın belası terörizmin tarihinde böyle bir örnek yok. Olamaz da. Temel insan fıtratına ters çünkü.
            Bu açıdan bakıldığında ‘Paradise Now’ sanki Filistin sorununu dünyaya anlatan bir Filistin filmi gibi görünse de aslında Filistin yararına en ufak bir fayda sağlamıyor. Ölü doğmuş bir bebek çünkü konu. Terörist üzerinden bir toplumun mağduriyeti anlatılamaz. Kimsenin oradaki halkın çaresizliğini anlamasını bekleyemezsiniz. Çünkü sonuçta o karakterler şeytani bir planın parçası oluyor. En fazla yarı belgesel bir şekilde, insanların merakını gidermek için "bir terör eylemi nasıl işler?" sorusuna cevap verirsiniz, hepsi bu. İnsanların aklında kalan, Said ve Halid'in temsil ettiği halk değil, yaptıkları eylem olur.

             Peki, İslam'la alakası olmayan terör örgütlerini geçelim, "istişhad" denilen bu cinayet türü nereden çıktı? Buna bir bakmak  için bir an olsun kendinizi İsrail'in yerine koyun: Toprak işgal etmişsiniz, ilerlemek istiyorsunuz. Elimizde karşı taraf üzerinde kullanabileceğiniz çok güçlü silahlar var. Ancak yine de uluslararası arenada bir haklı sebep göstermek zorundasınız. Eliniz kolunuz bağlı. Tam bu esnada gökten Yusuf El Karadavi adında bir melek iniyor ve Filistinlilerin intihar eylemi yapmasına izin veren fetvayı çıkarıyor. Bu Karadavi kim? Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı. Nisa Suresi 29. ayette geçen "Kendinizi öldürmeyin" emrini es geçerek, intihar ederek başkalarını öldürmeyi caiz kılıyor. İsrail olduğunuzu düşünün, gerçekten de böyle bir tesadüf için "tanrının seçilmiş toplumu" olmanız gerek.
Ve böylece zayıf ve kandırılmış Filistinliler İsrail'de eylemlere başlıyor. Çirkin matematik için özür dilerim ama İsrail'de intihar eylemleriyle ölen on kişiye karşılık uçaklardan atılan misket bombasıyla yüzlerce insan katlediliyor. Üstelik İsrail'in haklı bir gerekçesi de var: terörizmi önlemek.
            Kur'an'a tamamen aykırı bir eylem biçimi olan intihar eylemi için Kardavi'nin delil gösterdiği âyet de şu: "Siz de onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve atlı birlikler hazırlayın ki Allah’ın düşmanını, kendi düşmanınızı ve ayrıca sizin bilmeyip de Allah’ın bildiği öbür düşmanları korkutasınız. Allah yolunda ne harcarsanız, size tam olarak ödenir. Haksızlığa uğratılmazsınız.” (Enfal, 8/60) Kısaca, savaş tehdidine karşı hazırlıklı olun, caydırıcı güç olun diye özetlenebilecek bu ayetten intihar eylemi sonucu çıkarabilecek olanınız var mı?
           Sonuçta müslümanların zaten kendini anlatma problemi varken Filistinli bir yönetmenin tam da batının görmek istediği şeyin filmini yaparak üstüne bir de duyarlılık beklemesi biraz anlamsız oluyor. Yine de sanata ve onun anlatım ve aktarım gücüne inancımızı kaybetmeyelim ve belki bir sanatçı Kur'an'ın insan hayatına verdiği yönünü de göstermek ister diye yazımıza şu ayetle son verelim: "İşte bu nedenle İsrâiloğulları'na şöyle yazmıştık: Kim, bir cana veya yeryüzünde bozgunculuk çıkartmaya karşılık olmaksızın, haksız yere bir cana kıyarsa, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim bir can kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur. Peygamberlerimiz onlara apaçık deliller getirdiler; ama bundan sonra da onlardan çoğu yine yeryüzünde aşırıya gitmektedirler." (Mâide 5:32)

 

YORUMLAR [0]