PERDE ARKASI

EV YAPIMI BİR CİNAYET HİKAYESİ (FARGO)

Gülcan Bağırkan

@glcnbgrkn

BU YAZIYI PAYLAŞ

Sinemaya 1984 yılında çektikleri 'Blood Simple/Kansız' ile adım atan Coen Kardeşler'in rüştlerini ispat ettikleri film hiç süphesiz 'Fargo' idi. Yapılışının üzerinden yirmi yıl geçen ve kara mizahın birçok unsurunu barındıran film, sinema tarihinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Coen'lere Oscar ve Cannes kapısını da açan Fargo'nun 20. yaşında çekim hikayesini derledik.

Büyük Amerikan Rüyası'nın içine sıkışıp kalmış küçük insanların hikayesi, kurulan planları bozan absürd olaylar, hayal kırıklıkları, polisiye, suç, şiddet ve mizah... Bir bütüne sığdırdığımızda tüm bunlar bizi tek bir adrese götürüyor; Coen Kardeşler. Oluşturdukları dil ve özgün tarzlarıyla sinema dünyasının en saygın yönetmenlerinden olmayı başaran Ethan ve Joel Coen, henüz küçük bir çocukken adım attılar sinemanın büyülü dünyasına. Komşularının bahçelerini biçerek kazandıkları parayla aldıkları 8 mm'lik kamera ile hayallerini kurdular önce.  1984'te çektikleri Blood Simple filmi sayesinde de hayallerini ete kemiğe bürüdüler. Ancak Hollywood'un ve Akademi'nin onların varlığını kabul etmesi Fargo (1996) ile gerçekleşti. 

Gerçek bir hikayeden uyarlanmıştır!

'Ekranı kaplayan bembeyaz bir kar tabakası ve manzaraya eşlik eden eşsiz bir müzik' cümlesi Fargo'yu özetlemeye yeterli olacaktır. Yapımcılığını, yönetmenliğini ve senaristliğini Coen Kardeşler'in üstlendiği Fargo'nun kadrosunda William H. Macy, Steve Buscemi, Peter Stormare ve Frances McDormand yer alıyor. Filmde işleri yolunda gitmeyen ve maddi sorunlar yaşayan araba satıcısı Jerry, kayınpederinden para tırtıklamak istemektedir. Bu amaçla 1 milyon dolarlık fidye karşılığında karısını kaçırmaları için iki fidyeci ile anlaşır. Ancak bir Coen filmi izliyorsanız işler muhakkak sarpa sarar. Kaçırma sırasında tüm plan alt üst olur ve ard arda yedi cinayet işlenir. Hamile polis memuru Marge Gunderson ise olayları araştırarak ortalığı kana bulayan suçluların peşine düşer.

Orta Amerika'nın göbeğinde geçen Fargo'nun açılışında "Bu gerçek bir hikayedir. Bu filmde anlatılan olaylar 1987 yılında Minnesota'da yaşanmıştır. Geride kalanların isteği doğrultusunda isimler değiştirilmiştir. Ölenlere saygımızdan, diğer her şey aynen olduğu gibi anlatılmıştır" yazmaktadır. Aslında bu metinde yazılanlar Hollywood'un seyirciyi çekmek için kullanmayı sevdiği 'based on a true story (gerçek bir hikayeye dayalı)' filmlerinden farksız gözükebilir. Ancak Coen Kardeşler'in daha sonra filmdeki karakterlerin kurgu olduğuna ve birkaç cinayet olayını bir araya getirerek senaryoyu yazdıklarına dair açıklama yapmaları işleri biraz karıştırdı. Üstelik kapanışta da 'tüm karakterler hayal ürünüdür' yazıyordu. Kimileri Coen'lerin bunu 'based on a true story' fikrini eleştirmek için yaptıklarını dile getirse de Joel Coen tartışmalar için "Gerçeğe uyum ile ilgilenmedik. Temel olaylar gerçek vakalara dayanıyor ama karakterleri kurguladık. Eğer seyirci bir şeyin gerçek olaylara dayandığına inanırsa, kabullenmeyeceği şeyleri yapabilmeye başlarsınız."dedi. Aslına bakarsanız filmdeki talaş makinesi sahnesinden birçok sahneye kadar Coen'lerin birebir etkilendikleri bir cinayet vakası vardı; 1986'da Connecticut eyaletinde yaşanan Helle Crafts cinayeti. Uçuş görevlisi olarak çalışan Helle Crafts, boşanmak üzere olduğu pilot kocası Richard Crafts tarafından öldürülüp cesedi filmdeki gibi talaş makinesinde vahşice öğütülmüştü.

Neden Fargo?

Fargo, o yıl düzenlenen 69. Akademi Ödülleri'nde 7 kategoride (en iyi kadın oyuncu, en iyi özgün senaryo, en iyi film, en iyi yönetmen, en iyi sinematografi, en iyi yardımcı erkek oyuncu ve en iyi kurgu) Oscar'a aday olarak büyük bir çıkış yakaladı. Film en iyi kadın oyuncu ve en iyi özgün senaryo dallarında Oscar kazandı. Coen'ler Oscar'ı kullandıkları ortak takma isimleri 'Roderick Jaynes' ile aldılar. Sadece Oscar ile yetinmeyen Fargo aynı yıl BAFTA ve Cannes'da da kardeşlere en iyi yönetmen ödüllerini kazandırdı. Coen Kardeşler, bir önceki yapımları Bir Şirket Komedisi'nde gişe başarısızlığı yaşayınca Fargo'yu 7 milyon dolar gibi düşük bir bütçeyle çekmek zorunda kalırlar.

Fargo, Amerika'nın Kuzey Dakota eyaletinde bulunan bir şehir. Ancak filmin ismi sizi yanıltmasın çünkü tamamı Minnesota'daki Minneapolis ve Brainerd'de geçiyor. Fargo sadece girişteki bar sahnesinde gösteriliyor tabi ki senaryo gereği. 1995 yılında Fargo'da çekimlere başlayan film ekibi kış mevsiminin ılıman geçmesinden dolayı karla kaplı alanlar aramak için yer değiştirir. Sıcaklığın normalden yüksek olması çekimlerde kimi zaman sahte kar kullanılmasına neden olur. Fargo şehrinin var ile yok arasındaki bu çizgide nasıl olup da filme adını verdiğini merak ediyor olabilirsiniz. Gelin cevap için Coen'lere kulak verelim "Fargo olmasının tek sebebi bu ismin Brainerd'e göre kulağa daha hoş gelmesiydi" Ancak Minnesota halkının filmi kabullenmesi biraz zor olmuş. İzleyenler hatırlayacaktır Fargo'da para hırsının, sevgisizliğin ve aile yapısındaki bozukluğun insanlar üzerindeki etkileri sertçe eleştirilir. Nitekim halk küçük düşürüldüklerini düşünmüş olacak ki filmin o yıllarda Wisconsin eyaletinde yasaklanması gündeme gelmiş. Şimdilerde ise film her yıl Fargo'da düzenlenen Fargo Film Festivali'nde gösteriliyor.

En İyi Kadın Oyuncu Oscar'ını kazanan Frances McDormand oynadığı hamile polis memuru rolüyle Fargo denilince ilk akla gelen isim. Joel Coen ile evli olan McDormand, Coen Sineması'nın olmazsa olmaz oyuncuları arasında yer alıyor. Oynadığı Marge Gunderson filmdeki diğer karakterlerin tersine iyi niyetli ve sevimli tek tiplemeydi. Rolünün gerçekliğini özel tasarlanan hamile yastığının ağırlığına bağlayan Frances McDormand karakterine kadın polis memurlarına danışarak ve onlarla konuşarak hazırlanır. Marge Gunderson rolü ile elde ettiği başarıyla "100 Yıl, 100 Kahraman ve Cani" listesine alındı. Fargo'nun bir diğer önemli oyuncusu Steve Buscemi de Coen'lerin favorisidir. Hatta Fargo'da oynadığı fidyeci Carl Showalter rolü bizzat onun için özel yazılır. Bir gelenek bir Coen klasiğidir artık Steve Buscemi, her Coen filminde ölür, tıpkı Fargo'da olduğu gibi. Coen Kardeşler'in genellikle çalıştığı besteci ve görüntü yönetmeni de değişmez. Nitekim Fargo'nun müziklerini yakın arkadaşları olan Carter B. Burwell hazırladı. Açılış sahnesindeki unutulmaz North Dakota'nın imzası da ona ait. Filmde ayrıca Norveç halk şarkısı 'Kayıp Koyun / Den Bortkomne Sauen' da kullanılıyor. Görüntü yönetmenliğini ise Coen'lerin birçok filminde çalışan Roger Deakins üstleniyor.

Fargo'nun storyboard'unu sanatçı J. Todd Anderson çizdi. Kardeşlerin daima birlikte çalıştığı Anderson'ın çizim dışında filmde küçük bir de rolü vardı. Fidyecilerin polisi öldürdüklerine şahit olan araçtaki ikiliyi hatırlarsınız, işte Anderson o arabayı süren kişiydi. Hatta karlar üzerindeki bu sahne Fargo'nun afişinde de yer alıyor. Amerikalıların meşhur bir dev oduncu efsaneleri vardır. Oduncu gömleği giyen, mavi pantolonlu Paul Bunyan adlı bu dev baltacının birçok yerde heykeli dikilidir. Fargo'da da Brainerd’in girişindeki Paul Bunyan heykeli üç kez tüm heybetiyle gösteriliyor. Final sahnesine gelindiğinde bu heykelin neden izleyicinin gözüne gözüne sokulduğunu daha iyi anlıyoruz. Fargo'nun üç dakikalık bar sahnesine dönecek olursak tüm dikkatinizi sahneye verdiğinizde sürpriz bir comeo fark edeceksiniz; 'Game of Thrones olarak dizisi çekilen A Song of Ice and Fire adlı fantastik romanın yazarı ABD'li George R. R. Martin.' Günümüzde başarılı bir dizi uyarlaması da bulunan Fargo'nun diyaloglarından hafızalarda kalan tek kelime ise '-yeah' olabilir.

 

YORUMLAR [0]