TERSPEKTİF ANALİZ

BİSİKLETLE ÇALINAN ŞEYLER: LADRI DI BICICLETTE

Evren Kuçlu

@evrenkuclu

BU YAZIYI PAYLAŞ

           Birçok ünlü yönetmenin anavatanı olan İtalya’nın büyük yönetmenlerinden Victoria De Sica’nın insanın içine işleyen başyapıtı ‘Ladri Di Biciclette’ bir dönemin ve sosyal yaşamın eleştirisi olarak seyirciyi büyüleyen filmler arasında yerini yarım asır öncesinden aldı. Senaryosu genel anlamda iki karakter (baba- oğul) üzerine kurulan film, asıl süksesini bu iki karakteri canlandırma işini tek profesyonel işleri bu film olacak iki amatör oyuncunun eline teslim ederek yapar. Anlatılanlara göre filmdeki baba rolündeki başrol oyuncusu Lamberto Maggiorani, oğlunun filmdeki çocuk karakter seçmelerine katılması için ona refakat eder. Bu seçmeler esnasında amatör yetenek avcısı De Sica, baba rolünü oynamak için aranılan adamın Maggiorani olduğuna karar verir. Oğlu eve yollanırken baba stüdyoda kalır.  Talihinin ona sinema tarihinin ölümsüz filmlerinden birinde başrol ayarlaması üzerine bu fırsatı karşılıksız bırakmaz. Maggiorani “En iyi oyuncu, rol yapmayan oyuncudur” ilkesini göz önünde tutarsak; rol yapmadan oynadığı bu başyapıta çok şey katar.

Siyah beyaz olarak çekilen 1948 yapımı bu “İtalyan işi” her yönüyle bir İtalya fotoğrafıdır.  2. Dünya Savaşı sonrası içine düşülen buhranı ve sosyal eşitsizliği hemen hemen her karesine yedirir. Filmin konusu da başlı başına bu meseleye açılmış bir parantez gibidir...

İşsizlik sorunu yaşayan Antonio Ricci, bir bisiklet edindiği takdirde adeta bütün ailenin mutluluğunu teminat altına alacağı bir işe kavuşacaktır. İşi almak için şart koşulan bisikleti karısının önerisiyle evdeki çarşafları satarak temin eden Ricci bir süredir devam eden darboğazı aşmanın sevinci içindedir. Fakat filmin trajedisini yoluna koyacak olan olaylar zinciri, Ricci’nin işe başladığı ilk gün bisikletini çaldırmasıyla başlar. Film o kadar içten ve doğal akıyor ki izleyici olarak çalıntı bisikleti arama işini hemen üstlenmeye başlıyorsunuz.

Bazı sahnelerde deyim yerindeyse acı boğazınıza kadar yığılıyor. Roma ve içinde çalıntı bir bisikleti arayan bir baba oğlun trajik öyküsü. Filmin, hırsızla peşindeki adamın bağını kesmeye niyetli gözükmeyen senaryosu, Ricci’yle hırsıza adeta birkaç randevu daha ayarlar. Ricci ilkinde yakalayamadığı ama ipuçlarından yola çıkarak sonunda mahallesinde bastırdığı hırsıza suçunu kabul ettirmeye çalışırken mahallelinin sert savunmasıyla karşılaşır. Hırsızı ele vermeyen ve medarı iftiharlarıymış gibi savunan mahalleli bu organizasyon yoluyla Ricci ve oğlu Bruno’nun mahalleden uzaklaşmasını sağlar. Oğlu Bruno’ya karşı yumuşatılmış bir otoriteyle davranan Ricci, bu gevşeklikten film boyunca gülümseten ve acıtan bir ilişki ortaya çıkmasına imkân tanır. Hırsızın bir şekilde haklı çıktığı Roma şehrinde, ailesini geçindirmek için bisiklete ihtiyacı olan Antonio Ricci, bu çabalayış öyküsünü bocalayış öyküsüne dönüştürecek bir karar alır: Çalınan bisikletinin yerini çalacağı bir bisikletle dolduracaktır. Kendisini acıtan ve utandıran bu kararı, her şeye rağmen alan Ricci’ye filmi izlerken kızmıyor ve olası bir suçüstü için de onun adına endişelenmeye başlıyorsunuz. 

 

  1. Dünya Savaşından çıkmış 'açık şehir Roma'nın kaldırımları üstünde ve oğlunun yanıbaşında, ailesini kurtarmak için son bir girişim olarak hırsızlığa soyunan bir adam nerden bakarsanız bakın içinizi burkuyor. Yönetmenin Ricci’nin tedirginliğini seyirciye doyasıya yaşattığı filmin tam bir aksiyon içeren bisiklet çalma sahnesi babanın oğlunun gözü önünde hırsız ve suçlu olarak bastırılmasıyla sonuçlanır. Bisikleti çalarken yakalanan Ricci kalabalığın ve polis memurunun hakaretleri sürerken oğluna bir açıklama yapamamanın utancı içinde yürür.

 

Kahraman bir aile babası olacakken çalınan bisikleti yüzünden hırsız durumuna kadar gerileyen bir adamın dramatik öyküsünü anlatan bu başyapıt hem oyuncuları hem yönetmeni için sinemada attıkları en büyük adım olmuştur. Sinema tarihinin en önemli filmlerinden biri olan Bisiklet Hırsızları, eleştirisi ve mesajıyla üstüne düşeni yapmış bir başyapıt olarak, “izlemeden ölmeyin” dedirtiyor.

 

 

YORUMLAR [0]